Ο χρόνος χρήσης του διαδικτύου και οι επιδράσεις στην ανάπτυξη των παιδιών

Η είσοδος της νέας τεχνολογίας στη ζωή των παιδιών παρέχει πολλά πλεονεκτήματα, τα οποία συχνά επισκιάζονται λόγω της λανθασμένης χρήσης των μέσων και της έλλειψης χρονικών ορίων από τους γονείς. Από τη γέννηση τους τα παιδιά μαθαίνουν να πειραματίζονται με καινούργια ερεθίσματα, να μιμούνται και να εξερευνούν όσα τους είναι γνώριμα. Η κάθε ηλικία έχει τα δικά της ορόσημα και ο παιδικός νους αλλάζει ραγδαία μέχρι την ηλικία των πέντε ετών, ως εκ τούτου η χρήση του διαδικτύου χρειάζεται να προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε αναπτυξιακού σταδίου.

Μέχρι την ηλικία των δύο ετών τα παιδιά δεν διαθέτουν ανεπτυγμένη συμβολική σκέψη, μνήμη ή δεξιότητες προσοχής. Σύμφωνα με μελέτες για τη βρεφική ηλικία, προτείνεται στους γονείς να αποφεύγουν τη χρήση του διαδικτύου προς τα παιδιά τους μέχρι την ηλικία των δύο ετών. Όσο μικρότερη είναι η ηλικία του παιδιού τόσο πιο δύσκολο είναι να αφομοιώσει το περιεχόμενο της οθόνης και να το μεταφέρει στον πραγματικό κόσμο. Για την ωφελιμότερη χρήση του διαδικτύου, στα παιδιά από δεκαπέντε μηνών έως δύο ετών προτείνεται μόνο η παρακολούθηση βίντεο-κλήσης (π.χ Skype, Hangout με κάποιο οικείο πρόσωπο) με τη συνοδεία γονέα, η οποία φαίνεται να ενισχύει στα βρέφη την εκμάθηση νέων λέξεων και την αφομοίωση τους στον πραγματικό κόσμο1. Είναι σημαντικό ακόμη να μειώνεται η πρόσβαση των βρεφών στις συσκευές κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού ή βραδινού γεύματος και τις ώρες πριν τον ύπνο. Έρευνες δείχνουν πως η έκθεση στο φως της οθόνης υπερδιεγείρει τον παιδικό εγκέφαλο με αποτέλεσμα να μειώνονται κατά λίγα λεπτά οι ώρες του νυχτερινού ύπνου.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά, ηλικίας δύο έως πέντε ετών προτείνεται να χρησιμοποιούν τα ψηφιακά μέσα έως μία ώρα ημερησίως παρακολουθώντας προγράμματα εκπαιδευτικού περιεχομένου υψηλής ποιότητας με την εποπτεία γονέα. Η παρουσία του γονέα διευκολύνει το παιδί να μοιράζεται και να συζητά όσα παρακολουθεί στην οθόνη, ώστε να μην βυθίζεται αμέτοχα στο ψηφιακό περιβάλλον2.

Στα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους τα μειονεκτήματα της χρήσης αφορούν όχι μόνο τις ικανότητες προσοχής και μάθησης, αλλά και το ζήτημα της ασφάλειας και της ιδιωτικότητας του παιδιού (π.χ bullying) καθώς και τον κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας, διαταραχής του ύπνου ή της διάθεσης (π.χ κατάθλιψη3). Όσον αφορά τη διάρκεια χρήσης είναι σημαντικό οι γονείς να αποτρέπουν τα παιδιά τους από τη χρήση των συσκευών κατά τη διάρκεια του οικογενειακού γεύματος, μία ώρα πριν τον ύπνο και να μην κοιμούνται με τις συσκευές στο υπνοδωμάτιο τους. Οι συγκεκριμένοι κανόνες είναι σημαντικό να γνωστοποιούνται σε όλα τα ενήλικα μέλη της οικογένειας και τους φροντιστές των παιδιών (π.χ παππούδες, babysitters, συγγενείς κ.ά.). Σχετικά με το περιεχόμενο της χρήσης, η καλή επικοινωνία του γονέα με το παιδί για ζητήματα που αφορούν το διαδικτυακό εκφοβισμό (cyber- bullying), την παιδική πορνογραφία και την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων είναι απαραίτητο στοιχείο της ορθής μεσολάβησης του γονέα για την ασφαλέστερη χρήση του διαδικτύου από το παιδί.

 

¹ AAP COUNCIL ON COMMUNICATIONS AND MEDIA. (2016) Media and Young Minds. Pediatrics.138(5)

² Reid Chassiakos Y, Radesky J, Christakis D, et al., (2016), AAP COUNCIL ON COMMUNICATIONS AND MEDIA. Children and Adolescents and Digital Media. Pediatrics. 138(5)

³ Kardefelt-Winther, D. (2017). How does the time children spend using digital technology impact their mental well-being, social relationships and physical activity? An evidence-focused literature review. Innocenti Discussion Paper 2017-02. Florence, Italy: UNICEF Office of Research-Innocenti.