Πώς να εξασφαλίσω την ασφάλεια του παιδιού μου στο διαδίκτυο χωρίς να περιορίσω τα οφέλη της πλοήγησης;

Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο είναι η κυρίαρχη αγωνία πολλών γονέων στη σημερινή εποχή. Καθώς τα παιδιά εξοικειώνονται όλο και περισσότερο με τη νέα τεχνολογία οι γονείς βιώνουν το στρες και το άγχος να βρουν τους καταλληλότερους τρόπους να αντιμετωπίσουν την νέα “μόδα” των παιδιών χωρίς να τα τρομοκρατήσουν αλλά και χωρίς να ριψοκινδυνεύσουν την ασφάλεια τους.

Σύμφωνα με την αναπτυξιακή ψυχολογία, τα διάφορα στυλ διαπαιδαγώγησης επηρεάζουν διαφορετικά την ανάπτυξη των παιδιών ανάλογα την ηλικία τους, τον βαθμό αυταρχικότητας των γονέων αλλά και το επίπεδο ζεστασιάς και κατανόησης που δείχνουν στα παιδιά τους. Όταν οι γονείς αποφασίζουν να θέσουν κάποιους περιορισμούς στα παιδιά γύρω από την χρήση του διαδικτύου, τείνουν να υιοθετούν τρία είδη μεσολάβησης, την αυταρχική μεσολάβηση, την ενεργητική μεσολάβηση ή την συνεργατική μεσολάβηση 5.

Όταν υιοθετούνται αυταρχικές μορφές περιορισμού και απαγόρευσης οι μελέτες δείχνουν πως μακροπρόθεσμα οι γονείς συναντούν τα αντίθετα αποτελέσματα, όπως αντιδραστική συμπεριφορά ή εκτενή χρήση χωρίς την ενημέρωση του γονέα 3. Παλαιότερες μελέτες επιβεβαιώνουν πως όταν τα παιδιά και ειδικότερα οι έφηβοι, αισθάνονται να περιορίζεται η ελευθερία τους, τείνουν να λειτουργούν αντιδραστικά 1,4. Όταν ένας έφηβος/ μία έφηβη, στην ηλικία της ανεξαρτησίας αισθάνεται να παρακολουθείται, ή να περιορίζεται από τους γονείς του/της πιθανόν να προβεί σε κρυφή χρήση του διαδικτύου, να σβήσει το ιστορικό του/της και να διαγράψει μηνύματα ή στοιχεία που μπορεί να αναζητήσει ο γονέας κρυφά. Για αυτούς τους λόγους προτείνεται στους γονείς να αποφεύγουν την μονομερή απαγόρευση του διαδικτύου στα παιδιά τους και να προβούν σε πιο εμπλουτισμένες και σύνθετες μορφές μεσολάβησης. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, οι πιο αποτελεσματικές μέθοδοι παρέμβασης είναι η ενεργητική και η συνεργατική μεσολάβηση.

Η ενεργητική μεσολάβηση αφορά στην σφαιρική ενημέρωση του γονέα τόσο για τους κινδύνους όσο και για τα οφέλη της χρήσης του διαδικτύου και στην χρήση των κατάλληλων λογισμικών για την προστασία των παιδιών από επικίνδυνα ερεθίσματα και ιστοσελίδες (π.χ προανορεξιακά websites, σεξουαλικό ή βίαιο περιεχόμενο, cyberbullying κ.α).

Τα οφέλη της ενεργητικής μεσολάβησης διευκολύνουν τους γονείς στην προστασία των παιδιών τους με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, όταν οι γονείς μπλοκάρουν την πρόσβαση σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες, ή ελέγχουν το ιστορικό πλοήγησης του παιδιού τους, είναι πιθανόν να προστατέψουν ή να προλάβουν την διαρροή των προσωπικών δεδομένων των παιδιών τους 3.

Οι περιορισμοί όμως που μπορεί να θέσει ο γονέας για την ασφάλεια του παιδιού του στο διαδίκτυο είναι η μία πλευρά της μεσολάβησης 2. Όπως κάθε άλλη δραστηριότητα και ενδιαφέρον του παιδιού, έτσι και για την πλοήγηση στο διαδίκτυο είναι απαραίτητο οι γονείς να διατηρούν την άμεση επικοινωνία με τα παιδιά τους, να τα καθοδηγούν, να τους προτείνουν χρήσιμες ιστοσελίδες (π.χ εκπαιδευτικές ιστοσελίδες, ψυχαγωγία, πολιτισμικά ερεθίσματα κ.α) και να τα ρωτούν για τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις τους 1. Όταν οι γονείς καθοδηγούν το παιδί τους ως προς την χρήση του διαδικτύου το παιδί μαθαίνει να εξερευνά περισσότερες από μία πλευρές αυτού που βλέπει στην οθόνη, ενώ καταλαβαίνει καλύτερα τι είναι πραγματικό και τι όχι.

Η συνεργατική μεσολάβηση του γονέα, είναι το να βρίσκει ο γονέας χρόνο μέσα στην ημέρα του για να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο μαζί με το παιδί του 3. Η κοινή χρήση του διαδικτύου φαίνεται να έχει πολλαπλά οφέλη τόσο για την ρυθμιζόμενη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά, όσο και για την εξοικείωση του γονέα με τις ψηφιακές εμπειρίες του παιδιού του. Το παιδί αισθάνεται ότι κάποιος ενήλικας μοιράζεται μαζί του τα ενδιαφέροντα, τις ανησυχίες του και τις προτιμήσεις του στο σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον. Με αυτό τον τρόπο ακολουθεί την “μόδα” των συνομηλίκων, χωρίς να δέχεται παθητικά και χωρίς κριτική σκέψη τα ψηφιακά ερεθίσματα . Τέλος, στην προσπάθεια τους οι γονείς να προστατεύσουν το παιδί τους από τους κινδύνους του διαδικτύου, είναι απαραίτητο να ενημερώνουν το παιδί τους για τις δράσεις και τους περιορισμούς που πρόκειται να εφαρμόσουν, ώστε να διατηρούν την αμεσότητα και την ειλικρίνεια στην επικοινωνία τους.

1 Zaman, B., & Nouwen, (2016) M. Parental controls: advice for parents, researchers and industry.

2 https://sipbench.eu/index.cfm/secid.15/secid2.16 

3 Lwin, M. O., Stanaland, A. J., & Miyazaki, A. D. (2008). Protecting children’s privacy online: How parental
mediation strategies affect website safeguard effectiveness. Journal of Retailing, 84(2), 205- 217.

4 Buckingham, D., and Willett, R., (2006), Digital generations: children, young people and new media. Mahwah,
N.J. : Lawrence Erlbaum, pp. 93-113.

5 Livingstone, S., & Helsper, E., (2008) Parental mediation and children’s Internet use. Journal of
broadcasting & electronic media, 52 (4). pp. 581-599